آریایی به معنی اصیل، نجیب و شریف می دانند و دلیل آن این است که آنان اقوام قدیمی ساکن در مسیر مهاجرت خویش را مغلوب و مطیع خود می ساختند و زیر دست خویش می دانستند و اصیل و شریف بودن را مختص خود می داشتند. آنان سوارانی دلیر و قوی بودند و در زندگی قبیله ای خود اتحاد و انضباط خاصی داشتند - طبق داستانهای که از ایران و هند باستان باقیمانده در آن هنگام فرمانروای آریایی ها جمشید بوده که پس از شکست دیوها جشن نوروز را بر پا کردند . آریایی ها دشمنان خود را دیو می نامیدند.

میترا رب النوع پهلوانی و دلیری آنها بود.ایرانیان به آتش به دیده احترام می نگریستند و حفاظت از آتش نقش مذهبی و مهم پدر در خانواده بود - علت احترام به آتش نشانه دوام خانواده و استحکام آن است - و نگه داشتن دائمی اجاق خانواده، به منزله ی اعتقاد به حضور جد خانواده بود و اصالت خون و حفظ نسب یکی از ویژگی های مردان آریایی بود.

زرتشت:

زرتشت در زمان گشتاسب زندگی می کرد و زمان او زمان تغییر حیات ایرانیان از زندگی شبانی به کشاورزی بود و زرتشت در فکر اصلاح اعتقادات ایرانیان بر آمد بنابر اعتقاد زرتشت اهورا مزدا با دانای بزرگ است و هیچ خدایی بالاتر از او نیست - به روحانیون زرتشتی مغ یا موبد می گویند بنابر اعتقاد زرتشتیان پس از مرگ زرتشت هر هزار سال یک نفر پیدا می شود که سوشیانس نام دارد و منتظر مصلح آخر الزمان هستند.

زرتشتیان مظاهر خیر را ایزد می نامند از ایزدان مهم آنان آناهیتا ایزد آبهای روان است و به همین جهت آبان، ایزد کشاورزی به شمار می رود. تعلیمات زرتشت در کتاب اوستا جمع شده است و اوستا مشتمل بر سروده های منسوب به زرتشت است - امروز تنها قسمت های از اوستا مانده است بعدها موبدان کتابهای در مورد قوانین دین زرتشتی نوشتند که از جمله آنها کتاب وندیداد یعنی قوانین ضد دیوها می باشد.