درس سیزدهم جغرافی سال سوم راهنمایی
 

 
 

 

 

ویژگی های اقیانوس ها و دریا ها

 

 

هدف کلی :

   آشنایی با ویژگی های آب اقیانوس ها و دریاها و حرکات آن ها

 

هدفهای جزئی :

  آشنایی با چگونگی پراکندگی اقیانوس ها و دریاها

  آشنایی با ترکیب مواد آب اقیانوس ها و دریاها

  آشنایی با جزر و مد و آثار آن

  آشنایی با جریان های اقیانوسی

  آشنایی با اشکال ناهمواری های کف اقیانوس

 

دانش آموز گرامی یک بار دیگر به کره ی جغرافیایی توجه کنید.

 

 

29 درصد سطح زمین را خشکی ها در بر گرفته اند. چند درصد دیگر را آب های اقیانوس و دریاها پوشانده اند؟

 

 اقیانوس های جهان عبارتند از :

اقیانوس آرام ، اطلس ، هند ، منجمد شمالی ، منجمد جنوبی

 

- اقیانوس آرام بزرگترین اقیانوس روی زمین است که حدودکره ی زمین را دربرمی گیرد.

در درون آب دریاها و اقیانوس ها مواد مختلفی یافت می شود بعضی از این مواد توسط   رود ها از سطح خشکی به آب دریاها و اقیانوس ها آورده می شوند.

 

و بعضی دیگر از طریق کوه های آتش فشانی داخل اقیانوس وارد آب اقیانوس ها می شود.

 

 

از مهم ترین مواد موجود در آب دریاها و اقیانوس ها که در زندگی جانوران و گیاهان اهمیت بسیاری دارند نمک طعام و گاز اکسیژن است.

در بعضی از کشورهای مجاور دریاها و اقیانوس ها که مردم برای مصارف مختلف به مقدار کافی آب شیرین در اختیار ندارند آب شور دریا را با روش های مختلف سنتی یا با فناوری جدید شیرین و قابل مصرف می کنند.

انسان از نمک های موجود در آب اقیانوس ها  و دریاها و نیز از منابع زیر بستر دریا به ویژه نفت و گاز استفاده می کنند .

 

 

 

 

 

جزر و مد

تعریف: بالا آمدن آب اقیانوس  و دریا را مد و پایین آمدن آن را جزر گویند .

علت جزر و مد: نیوتن در قرن هیجدهم ثابت کرد که جزر و مد در اثر نیروی جاذبه ی ماه اتفاق می افتند.

به طور متوالی در هر شبانه روز و هر بار چرخش زمین به دور خود، دو مرتبه جزر و مد اتفاق می افتد. 

 

بالاترین حد جزر و مد

 

 

 

پایین ترین حد جزر و مد

 

 

جریان های دریایی:

تعریف: در اقیانوس ها هم مانند خشکی ها، رود هایی جریان دارند که به آن ها جریان های دریایی (اقیانوسی) می گویند.

جریان های آب گرم از نواحی گرم استوایی به سمت قطب در حرکت اند و در مقابل جریان های آب سرد نیز از نواحی قطبی به سوی آب های گرم استوایی حرکت می کنند. و آب و هوای سواحل اطراف خود را تحت تأثیر قرار می دهند.

 

امواج:

آب دریاها و اقیانوس ها بر اثر اختلاف فشار هوا و وزش باد به شکل موج به جنبش در    می آید. امواج در وسط دریا فقط در جای خود بالا و پایین می رود ولی در کنار سواحل باد پیوسته آب را به جلو می راند و قله ی موج به سمت ساحل منحرف می شود.

ضربات امواج در تخریب و فرسایش سواحل نقش مهمی دارند.

 

شکل ناهمواریهای کف اقیانوس ها:

نتایج تحقیقات اقیانوس شناسان نشان می دهد که در بستر و کف اقیانوس ها اشکال گوناگونی ازناهمواری ها وجود دارد به این تصویر نگاه کنید .

 

 

ایوان خشکی (دشتاب) :

کم عمق ترین بخش اقیانوس است و با شیبی ملایم از نزدیکی ساحل اقیانوس تا عمق 200 متری ادامه می یابد.

 

شیب قاره:

قسمت شیبداری که بعد از دشتاب قرار گرفته و تا عمق حدود 2000 تا 5000 متر ادامه   می یابد.

 

 گودال اقیانوس:

 در کف اقیانوس ها دره ها و شکاف های طولانی و باریکی به نام گودال وجود دارد که ژرفای آن بسیار زیاد است.

 

 

 

برخی از اثرات جریان های دریایی (اقیانوس):

جریان های اقیانوسی تأثیر زیادی بر آب و هوای سواحل دارند. میزان تأثیر آن ها به سردی یا گرمی آب بستگی دار . جریان های آب گرمی که از استوا به قطب می آیند، سواحل اطراف خود را از سایر مناطق هم عرض خود گرم تر می کنند. جریان های آب سردی که از قطب به سمت استوا می آیند، محدوده های ساحلی را از مناطق هم عرض خود خنک تر می کنند.

جریان های اقیانوسی اختلاف فیزیکی را تا حدود زیادی تعدیل می کنند و در زندگی موجودات آبزی نقش مهمی دارند. جریان آب سطحی وقتی به پایین   می رود، اکسیژن را به لایه های عمیق می رساند، جریان هایی که از عمق به سطح اقیانوس می رسند، فسفر و املاح ازت دار را از اعماق به سطح اقیانوس منتقل می کنند و باعث رشد گیاهان و جانوران در لایه های سطحی آب       می شوند.

 


 

 

 

 كارشناسي تكنولوژي و گروه هاي آموزشي عمومي سازمان آموزش و پرورش استان قم /  اجرا و مديريت پايگاه : مؤسسه فناوري اطلاعات كاشف